Thử đề xuất trục cảnh quan cho đô thị Quảng Ngãi

Bản đồ điều chỉnh quy hoạch thành phố Quảng Ngãi đến năm 2030

Nếu chúng ta lấy mốc trước đây 17 năm – năm 2000 – làm điểm định vị thì chúng ta sẽ có một cái nhìn tương đối chính xác về đô thị Quảng Ngãi.

Năm 2000 thành phố Quảng Ngãi (khi đó còn là thị xã Quảng Ngãi) là một thị xã còn thưa thớt dân, hệ thống giao thông đô thị còn nghèo nàn, lạc hậu. Thời điểm đó thành phố chỉ có trục giao thông: Thành Cổ, Lê Lợi, Hai Bà Trưng, Phan Bội Châu… là các trục giao thông “coi được” dưới mắt của người dân Quảng Ngãi. Dù vậy, các trục giao thông này vẫn là các trục giao thông nhỏ lẻ, không tạo được trục giao thông chính với chức năng trục giao thông cảnh quan của đô thị. Các công trình cơ quan hành chính rời rạc, các công trình thương mại dịch vụ không biết nằm đâu trên bản đồ quy hoạch !? Tôi nhớ có một lần báo cáo về khu hành chính tập trung của tỉnh, một vị lãnh đạo nói rằng: Thôi thì chúng ta đã lỡ cho phép xây dựng các công trình hành chính trên trục thương mại rồi thì chúng ta đành chấp nhận vậy, sau này điều chỉnh quy hoạch chúng ta sẽ điều chỉnh sau!!??

Trục giao thông phía bắc sông Trà Khúc đã được thi công

Trải qua mười bảy năm, một khoảng thời gian không nhỏ cho việc phát triển đô thị – nhiều khu ở mới mọc lên nhưng chúng ta vẫn thiếu đi các trục giao thông cảnh quan và trục giao thông công trình công cộng. Thành phố Quảng Ngãi có quỹ đất rất nhiều – điều này rất thuận lợi cho các đô thị đang phát triển – nào là khu Phú Mỹ, khu Bàu Giang Cầu mới, Khu Mỹ Trà – Mỹ Khê, Khu đê bao, Khu An Phú Sinh…

Các đô thị dọc theo miền Trung có đặc thù một bên là biển, một bên là núi. Điểm lại từ Nha Trang, Bình Định, Quảng Nam, Đà Nẵng, Huế…., thì đô thị Quảng Ngãi có gì và thiếu gì? Chúng ta “miệt mài” tìm kiếm nhà đầu tư nhằm phát triển đô thị, tuy nhiên quy hoạch chưa chuẩn, không rõ nét và còn tùy tiện trong việc điều chỉnh quy hoạch thì thật khó để phát triển đô thị với những nét đặc trưng văn hóa.

Đề xuất trục giao thông ven sông

Nhìn vào bản đồ điều chỉnh quy hoạch chung thành phố Quảng Ngãi đến 2030 chúng ta thấy đô thị Quảng Ngãi đang phát triển dần về phía biển, khi sát nhập huyện Sơn Tịnh và thành phố thì Sông Trà Khúc, với chiều dài khoảng 12 km, nằm gần trung tâm đô thị, rất thuận lợi cho việc khai thác vùng cảnh quan ven sông. Hiện nay, cảnh quan hai bên sông này đang còn tương đối hoang sơ nhưng cũng đang dần dần bị đô thị hóa.

Sông Trà Khúc chảy ngang qua đô thị, mặc dù không có nhiều nước như một số sông khác của các đô thị miền Trung như Huế, Đà Nẵng, Bình Định, Nha Trang… nhưng nếu thiết kế tạo cảnh quan cây xanh dọc hai bên bờ sông thì Quảng Ngãi sẽ có vùng cảnh quan đẹp. Kể từ năm 2000, dân cư dọc hai bên sông vẫn còn thưa thớt, phía Bắc đoạn từ Núi Sứa đến Mỹ Khê và phía Nam đoạn từ cầu Trường Xuân xuống Nghĩa Dũng là những vùng không gian rộng, nên khai thác quỹ đất ở những khu vực này để tạo vùng cảnh quan ven sông. Phía Bắc và phía Nam đã có các trục giao thông ven sông, chỉ cần khai thác hai bên các trục đường này với khoảng cách 50m theo đúng luật Quy hoạch thì chúng ta vẫn có những vùng cảnh quan đẹp, tiếc rằng dọc hai trục giao thông này đã phân lô nhà ở liên kế! Từ trục giao thông này vào bên trong, nếu tổ chức các khu vực nhà ở dạng nhà vườn hoặc nhà biệt thự (mật độ xây dựng thấp) hoặc các khu vực công trình thương mại dịch vụ với khoảng lùi lớn và mật độ xây dựng vừa phải, còn phía sông thì tuyệt đối không cho xây dựng công trình kiến trúc mà tạo các mảng cây xanh cảnh quan… thì sẽ tăng giá trị của phần quỹ đất xây dựng bên trong và còn tạo nên vùng cảnh quan đẹp ven sông.

Một vài hình ảnh về hai trục giao thông ven bờ sông Trà Khúc

Bao năm qua, thành phố luôn nỗ lực huy động mọi nguồn lực để chỉnh trang đô thị và hoàn chỉnh quy hoạch chi tiết, với mong muốn phấn đấu đến năm 2030 đô thị Quảng Ngãi trở thành đô thị loại II. Những nỗ lực và mong muốn đó hoàn toàn trong tầm tay nếu TP thực hiện quản lý quy hoạch đô thị tốt và luôn luôn bám sát vào quy hoạch để thực hiện các bước tiếp theo.

KTS Tạ Thành Hải

(Bài đăng trên Tạp chí Kiến trúc số 6/2017)